Lá Idirnáisiúnta na Litearthachta 2026: téacs a roinnt agus comhrá socair a thosú

Seasca bliain ón bhfógairt

Déantar Lá Idirnáisiúnta na Litearthachta a chomóradh gach bliain ar an 8 Meán Fómhair agus tá sé á cheiliúradh ar fud an domhain ó 1967. Sa bhliain 2026, beidh 60 bliain caite ó d’fhógair UNESCO an lá in 1966. Déanann UNESCO cur síos ar an litearthacht mar cheart bunúsach daonna agus mar bhonn le heolas níos leithne, le saoirsí agus le rannpháirtíocht sa tsochaí.

Is é téama oifigiúil 2026 ná “Litearthacht do dhaoine, don phláinéad agus don rathúnas”. Beidh ceiliúradh domhanda UNESCO ar siúl ar an 8 agus an 9 Meán Fómhair 2026 in Chiapas, Meicsiceo, i gcomhar le Rialtas Mheicsiceo. Beidh searmanas Duaiseanna Idirnáisiúnta Litearthachta UNESCO mar chuid den ócáid agus craolfar an ócáid ar an idirlíon. Maidir le haon ghníomhaíocht in aice láimhe, is cóir fógraí oifigiúla oideachais a sheiceáil.

Tugann téacs coiteann tús soiléir

Ní gá plean mór chun an lá a chomóradh. Roghnaigh gearrscéal, dán, alt nó sliocht le haghaidh cleachtadh teanga, agus fiafraigh de dhuine eile ar mhaith leo é a léamh leat. D’fhéadfadh an cuireadh a bheith simplí: “Ar mhaith leat dul go háit phoiblí ar feadh leathuaire chun léamh agus cúpla smaoineamh a roinnt?” Abair go soiléir go bhfuil sé ceart go leor diúltú agus nach gá cúis a thabhairt.

Ní scrúdú é an cruinniú. Is féidir libh léamh os ard ar a seal, léamh go ciúin taobh le taobh, nó an sliocht céanna a phlé i dteangacha éagsúla. Má tá teanga á cleachtadh, socraigí ar dtús an bhfuil ceartúcháin ag teastáil agus cén chaoi ar cheart iad a thabhairt. Is féidir cabhair a iarraidh le focal nó le fuaimniú, ach ní gá do dhuine ar bith a bheith ina mhúinteoir.

Ceisteanna éasca don chomhrá

• Cén chuid den téacs a thug tú faoi deara?
• Arbh fhearr leat rud níos giorra nó ábhar eile?
• An bhfuil leabhar nó alt ann ar mhaith leat a mholadh?
• Ar mhaith leat leanúint ar aghaidh ar feadh cúpla nóiméad, nó críochnú anois?

Coinníonn na ceisteanna sin an aird ar an ngníomhaíocht chomhroinnte. Ní gá sonraí príobháideacha a insint, blas pearsanta a chosaint ná gach tost a líonadh. Féadfaidh duine sos a ghlacadh, ábhar a athrú nó deireadh a chur leis an gcomhrá. Má bhíonn tuairimí nó leibhéil teanga éagsúla agaibh, is leor éisteacht go béasach gan iarracht a dhéanamh an duine eile a athrú.

Sábháilteacht agus teorainneacha soiléire

Don chéad chruinniú, roghnaígí le chéile áit phoiblí, am agus fad a oireann don bheirt. Ba cheart do gach duine a theacht agus a imeacht féin a eagrú. Ní gá seoladh baile, grianghraif ná eolas pearsanta breise a roinnt. Iarr cead sula gcuirtear síneadh leis an am, sula n-athraítear an plean nó sula mbogtar go háit eile. Ní hionann ciúnas nó leisce agus toiliú.

Nuair a bheidh an t-am istigh, is féidir buíochas a ghabháil agus imeacht. Ach amháin má tá suim ag an mbeirt, féadfaidh duine cruinniú eile roghnach a mholadh in áit phoiblí a roghnaítear le chéile: léamh eile, cleachtadh gairid teanga nó comhrá faoi théacs nua. Ní chruthaíonn an moladh dualgas agus caithfear glacadh le diúltú. Ní gealltanas cairdis, rómánsúil ná coinne é léamh le chéile.

Ceiliúradh ar do luas féin

In Éirinn, is féidir an ócáid a choinneáil chomh beag le leathanach amháin agus comhrá amháin gan bhrú. Más mian leo, féadfaidh daoine craoladh idirlín UNESCO ar an 8 agus an 9 Meán Fómhair a fheiceáil ar leithligh nó le chéile, agus gan plé ach ar na codanna a raibh suim acu iontu. Is rogha cheart é gan aon chruinniú eile a phleanáil. Fágann cuireadh deonach, teorainneacha follasacha agus ionchais mheasartha go mbíonn luach sa léamh féin.